روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )
89
سفرنامه كلاويخو ( فارسى )
دروازهء مرتفع و پهناور وارد شد . همهء اين دروازهها روكش برنزى دارند . اما دروازهء وسط بلندتر از ديگر دروازهها است و دروازهء عمده محسوب مىشود . از اين دروازهها به شبستان كليسيا ميرويد . شبستان ساختمانى است مربع شكل با يك محراب كه سقفى بسيار مرتفع دارد و بسيار پهناورست . با موزائيك در آن تزييناتى شده است كه تصور نميكنم در هيچ نقطهاى از جهان چنين بدايعى باشد . اين شبستان در وسط ساختمان واقع است و از سه جانب با دو راهرو و يك تالار ( يا هشتى اندرونى ) احاطه شده است كه همهء آنها پهناور و سقف آنها بلند است . و از هر سه قسمت بالا درهائى به شبستان باز مىشود . ازينها گذشته بر فراز راهروها ( و يا هشتى اندرونى ) ايوانهايى است ( كه خاص زنان و اندرون است ) و آن مشرف است بشبستان مركزى و از آنجا ميتوان مراسم نماز و صداى ساعتها را شنيد . هر سه ايوان مرتفع مزبور نيز به يكديگر باز مىشود . اين ايوانهاى بلند بر روى ستونهاى مرمرين و ستونهاى يشم سبز استوار است و از شبستان چون به بالا بنگريم طاق آن دالانها را ميتوان ديد . اما گنبد بلند و پر عظمتى كه بر بالاى شبستان قرار دارد از سقف ايوانهاى اطراف شبستان بسى بلندترست . اين گنبد مدور است و چنان مرتفع است كه ديدگان نيرومند لازم است تا بتوان آن را از پايين خوب ديد . اين شبستان كه زير گنبد است 105 گام درازا و 93 گام پهنا دارد . گنبدى كه بر فراز آن است بر چهار ستون چهار گوش قرار دارد كه ستونها با الواح يشم رنگارنگ پوشيده شده است . گنبد مدور بلند بر دوازده ستون چهار گوش يشم سبز استوار است * . اين ستونها بسيار بلند و تنومندند و اينها هستند كه ( گنبد و قبهء ) ساختمان عمدهء كليسيا را حفظ ميكنند . ازين دوازده ستون چهار گوش چهارتايى كه ابتدا از آنها سخن گفتيم ضخيمتر و تنومندترند . دو تا از آنها در سمت راست شبستان و دو تا در جانب چپ قرار دارد . آنها با رنگ سرخ مصنوعى كه از گرد سنگ سماق ساخته مىشود رنگ شدهاند . سقف گنبد